Informacja dla studenta:
Zadania na ocenę 4.0 wymagają pogłębionej analizy technicznej wybranych aspektów systemów mobilnych. Praca ma charakter referatu technicznego, który łączy wiedzę teoretyczną z analizą konkretnych mechanizmów działania sieci. Wymagane jest korzystanie z dokumentacji technicznej i standardów 3GPP oraz rzetelne opracowanie graficzne i tabelaryczne zagadnienia.
Ogólne wymagania formalne dla raportu (ocena 4.0):

Spis treści projektów

  1. Analiza architektury EPS i mechanizmów handoveru w sieciach 4G LTE
  2. Porównanie interfejsów radiowych: OFDMA w LTE vs New Radio w 5G
  3. Implementacja i rola systemu IMS w świadczeniu usług głosowych VoLTE
  4. Technologia Massive MIMO: Teoria i wpływ na pojemność sieci 5G
  5. Standardy bezpieczeństwa w sieciach mobilnych: Od szyfrowania A5/1 do mechanizmów 5G AKA
  6. Sieci Internetu Rzeczy (IoT): Analiza techniczna NB-IoT i LTE-M
  7. Architektura stacji bazowych: Rozdział BBU/RRU i przejście do Open RAN
  8. Zastosowania technologii MEC (Edge Computing) w redukcji opóźnień sieci 5G
  9. Standard Wi-Fi 6/6E jako dopełnienie sieci 5G w środowiskach o dużej gęstości
  10. Zasady propagacji i planowanie sieci w pasmach C-Band oraz mmWave
01
Analiza architektury EPS i mechanizmów handoveru w sieciach 4G LTE
Podstawa wykładowa

W3 Architektura EPS, procedury mobilności, eNodeB.

Cel i zakres projektu

Celem projektu jest szczegółowe opisanie architektury Evolved Packet System (EPS) oraz analiza procesów zapewniających ciągłość połączenia podczas przemieszczania się użytkownika. Projekt powinien skupić się na funkcjach stacji eNodeB oraz węzłów MME i S-GW w procesie przełączania między komórkami. Wyjaśnij różnice między handoverem opartym na interfejsie X2 a handoverem przez interfejs S1, analizując wymianę komunikatów sygnalizacyjnych.

Scenariusz opisowy

Przygotuj eksperckie opracowanie dla inżyniera optymalizacji sieci, które wyjaśnia, jak sieć LTE radzi sobie z użytkownikiem przemieszczającym się z dużą prędkością (np. w pociągu). Opisz parametry RSRP i RSRQ, które decydują o momencie rozpoczęcia procedury. Wyjaśnij, dlaczego interfejs X2 jest kluczowy dla szybkości przełączania i co dzieje się z pakietami danych będącymi "w locie" podczas zmiany stacji bazowej. Przedstaw diagramy czasowe obrazujące wymianę komunikatów Handover Request i Handover Command.

Wskazówki do wykonania
  1. Komponenty architektury EPS: UE, eNodeB, MME, S-GW, P-GW, HSS.
  2. Płaszczyzna sterowania (Control Plane) vs Płaszczyzna użytkownika (User Plane).
  3. Parametry radiowe decydujące o mobilności: RSRP, RSRQ i SINR.
  4. Procedura pomiarowa (Measurement Reports) wysyłana przez telefon.
  5. Handover oparty na interfejsie X2 – kroki procedury.
  6. Handover przez interfejs S1 – kiedy jest stosowany?
  7. Rola węzła MME w zarządzaniu mobilnością i śledzeniu lokalizacji (Tracking Areas).
  8. Mechanizm buforowania pakietów podczas przełączania (Forwarding).
  9. Problemy zjawiska "ping-pong" i sposoby ich eliminacji (histereza).
  10. Wpływ prędkości użytkownika na stabilność połączenia.
Wymagane zestawienia i grafiki
Rodzaj elementu Wymagana treść/opis
Schematy (min. 1) Architektura E-UTRAN i EPC z zaznaczeniem interfejsów X2 i S1.
Diagramy (min. 1) Sekwencja komunikatów dla X2-Handover.
Tabele (min. 1) Zestawienie zdarzeń raportowania (Event A1-A6) w LTE.
Wnioski

Projekt potwierdził kluczową rolę stacji eNodeB w architekturze EPS, przejmującej funkcje tradycyjnego RNC z wcześniejszych generacji, co znacząco uprościło strukturę sieci i zmniejszyło opóźnienia sygnalizacyjne. Interfejs X2 okazał się fundamentem szybkiego handoveru, umożliwiając bezpośrednią komunikację między stacjami bez pośrednictwa centralnych węzłów. Parametry RSRP i RSRQ wraz z zdarzeniami pomiarowymi A1-A6 tworzą precyzyjny mechanizm podejmowania decyzji o przełączeniu. Mechanizm buforowania pakietów podczas procedury Forwarding eliminuje utratę danych nawet przy szybkim przemieszczaniu użytkownika, co jest krytyczne dla usług czasu rzeczywistego.

Ilustracja do zadania
Ilustracja do zadania 01
02
Porównanie interfejsów radiowych: OFDMA w LTE vs New Radio w 5G
Podstawa wykładowa

W3 W5 Metody wielodostępu, OFDM, numerologia 5G.

Cel i zakres projektu

Analiza ewolucji interfejsu radiowego od LTE do 5G. Projekt ma na celu wyjaśnienie, dlaczego standard 5G New Radio (NR) zdecydował się na kontynuację technologii OFDM, ale w znacznie bardziej elastycznej formie. Porównaj stałą numerologię LTE (15 kHz) z elastycznym odstępem podnośnych w 5G. Wyjaśnij pojęcie "slotów" i "mini-slotów" oraz ich znaczenie dla obsługi różnych usług (od eMBB po uRLLC).

Scenariusz opisowy

Napisz artykuł do czasopisma technicznego pt. "Elastyczność radiowa kluczem do sukcesu 5G". Skup się na matematycznych i fizycznych podstawach ortogonalności podnośnych. Wyjaśnij czytelnikowi, że o ile LTE było "sztywne" i zaprojektowane głównie pod smartfony, o tyle 5G musi obsługiwać zarówno czujniki o niskim poborze mocy, jak i ultra-szybkie łącza. Przedstaw koncepcję Resource Blocks i wyjaśnij, jak 5G optymalizuje wykorzystanie pasma w zależności od dostępnej częstotliwości (FR1 vs FR2).

Wskazówki do wykonania
  1. Fizyka sygnału OFDM – ortogonalność i pasmo podstawowe.
  2. Struktura ramki radiowej w LTE – stałe parametry czasowe.
  3. Wprowadzenie do 5G New Radio (NR) – skalowalna numerologia (µ).
  4. Odstępy między podnośnymi (Subcarrier Spacing) od 15 kHz do 240 kHz.
  5. Budowa slotu radiowego w 5G i elastyczność cyklicznego prefiksu (CP).
  6. Mechanizm Bandwidth Parts (BWP) – oszczędzanie energii w terminalach.
  7. Zastosowanie mini-slotów dla komunikacji o niskich opóźnieniach (uRLLC).
  8. Samowystarczalne sloty (Self-contained slots) w trybie TDD.
  9. Porównanie efektywności widmowej LTE i 5G NR.
  10. Wpływ szerokości kanału (do 400 MHz) na przepustowość w mmWave.
Wymagane zestawienia i grafiki
Rodzaj elementu Wymagana treść/opis
Ilustracje (min. 1) Porównanie struktury ramki 10ms w LTE i 5G dla różnych µ.
Tabele (min. 1) Zestawienie parametrów numerologii 5G (odstęp, czas trwania symbolu, liczba slotów).
Wnioski

Analiza porównawcza LTE i 5G New Radio potwierdziła, że elastyczna numerologia 5G stanowi fundamentalną innowację umożliwiającą obsługę diametralnie różnych scenariuszy (eMBB, uRLLC, mMTC) jednym standardem radiowym. Mechanizm Bandwidth Parts (BWP) rozwiązał problem wysokiego zużycia energii w terminalach IoT, pozwalając na operowanie w wąskim paśmie. Mini-sloty okazały się kluczowe dla realizacji ultra-niskich opóźnień wymaganych przez usługi przemysłowe i automotive. Skalowalność numerologii od 15 kHz do 240 kHz zapewnia optymalne dopasowanie parametrów do warunków propagacji w różnych pasmach częstotliwości.

Ilustracja do zadania
Ilustracja do zadania 02
03
Implementacja i rola systemu IMS w świadczeniu usług głosowych VoLTE
Podstawa wykładowa

W3 IP Multimedia Subsystem, VoLTE, protokół SIP.

Cel i zakres projektu

Szczegółowa analiza systemu IMS (IP Multimedia Subsystem) jako warstwy kontrolnej dla usług czasu rzeczywistego w sieciach 4G i 5G. Projekt ma wyjaśnić, jak pakiety IP zamieniają się w wysokiej jakości połączenie głosowe. Opisz proces rejestracji terminala w sieci IMS, zestawianie sesji za pomocą protokołu SIP oraz transport mediów przez RTP. Ważnym elementem jest analiza mechanizmów QoS zapewniających priorytet dla głosu nad zwykłym ruchem danych.

Scenariusz opisowy

Stwórz dokumentację dla działu utrzymania sieci rdzeniowej. Wyjaśnij każdą z kluczowych ról serwerów CSCF (Proxy, Serving, Interrogating) oraz bazy HSS. Opisz ścieżkę "call flow" od momentu naciśnięcia zielonej słuchawki na smartfonie do usłyszenia sygnału po drugiej stronie. Wyjaśnij, dlaczego w VoLTE nie występuje już komutacja łączy (circuit switching) i co dzieje się, gdy użytkownik VoLTE wyjdzie poza zasięg 4G (mechanizm SRVCC).

Wskazówki do wykonania
  1. Dlaczego LTE potrzebowało IMS do obsługi głosu?
  2. Architektura IMS: P-CSCF, S-CSCF, I-CSCF i HSS.
  3. Protokół SIP (Session Initiation Protocol) – kluczowe komunikaty (INVITE, 200 OK).
  4. Rejestracja użytkownika w domenie IMS (Public and Private Identities).
  5. Zapewnienie jakości usług (QoS) – rola kanałów EPC Bearer (QCI 1, 5).
  6. Kodeki mowy: WB-AMR i EVS – dlaczego dźwięk jest "krystaliczny"?
  7. Mechanizm SRVCC (Single Radio Voice Call Continuity) – powrót do 3G/2G.
  8. Zalety VoLTE: czas zestawiania połączenia i czas życia baterii.
  9. Interoperacyjność VoLTE między operatorami (IMS Peering).
  10. Ewolucja w stronę Voice over New Radio (VoNR) w sieciach 5G.
Wymagane zestawienia i grafiki
Rodzaj elementu Wymagana treść/opis
Schematy (min. 1) Uproszczona architektura IMS z zaznaczeniem interfejsów do EPC.
Tabele (min. 1) Zestawienie parametrów QCI (Priority, Delay Budget) dla VoLTE.
Diagramy (min. 1) Przepływ wiadomości SIP przy nawiązywaniu połączenia.
Wnioski

System IMS potwierdził swoją rolę niezbędnego komponentu dla usług głosowych w sieciach opartych na protokole IP, umożliwiając pełne przejście od komutacji łączy do pakietowej transmisji głosu. Protokół SIP okazał się efektywnym narzędziem zestawiania sesji multimedialnych, oferując elastyczność niedostępną w tradycyjnych sieciach PSTN. Mechanizm SRVCC zapewnia ciągłość usługi VoLTE podczas przejścia do sieci starszych generacji, eliminując obawy przed utratą łączności. Kodeki WB-AMR i EVS wraz z odpowiednimi wartościami QCI gwarantują jakość głosu znacząco przewyższającą tradycyjne połączenia komórkowe.

Ilustracja do zadania
Ilustracja do zadania 03
04
Technologia Massive MIMO: Teoria i wpływ na pojemność sieci 5G
Podstawa wykładowa

W4 W5 Anteny, Massive MIMO, Beamforming.

Cel i zakres projektu

Analiza jednej z najważniejszych innowacji w warstwie fizycznej sieci 5G – technologii Massive MIMO (Multiple Input Multiple Output). Projekt powinien wyjaśnić matematyczne i konstrukcyjne podstawy stosowania zestawów antenowych z dziesiątkami lub setkami elementów. Opisz mechanizm formowania wiązki (Beamforming) oraz proces przestrzennego multipleksowania (MU-MIMO), który pozwala na obsługę wielu użytkowników w tej samej szczelinie czasowo-częstotliwościowej.

Scenariusz opisowy

Wyobraź sobie, że piszesz referat na seminarium naukowe o przyszłości systemów antenowych. Wyjaśnij różnicę między tradycyjną anteną sektorową o szerokim kącie promieniowania a aktywną macierzą antenową (AAS), która potrafi "śledzić" użytkownika swoją wiązką sygnału. Opisz zjawisko interferencji i sposoby ich redukcji dzięki precyzyjnemu kierowaniu energii. Przedstaw, jak Massive MIMO zwiększa pojemność komórki bez konieczności zwiększania pasma częstotliwości.

Wskazówki do wykonania
  1. Ewolucja MIMO: od 2x2 w LTE do 64x64 w 5G.
  2. Zasada działania aktywnych macierzy antenowych (AAS).
  3. Pojęcie "3D Beamforming" – kierowanie wiązki w pionie i poziomie.
  4. Multi-User MIMO (MU-MIMO) – obsługa wielu terminali jednocześnie.
  5. Zjawisko separacji kątowej użytkowników.
  6. Kalibracja fazy i amplitudy w elementach antenowych.
  7. Zysk dywersyfikacji i zysk multipleksowania.
  8. Implementacja Massive MIMO w pasmach średnich (np. 3.5 GHz).
  9. Wpływ technologii na zużycie energii i wagę stacji bazowej.
  10. Wyzwania związane z przetwarzaniem sygnału w czasie rzeczywistym.
Wymagane zestawienia i grafiki
Rodzaj elementu Wymagana treść/opis
Ilustracje (min. 2) Wizualizacja wiązek 3D Beamforming; Budowa panelu antenowego 64T64R.
Tabele (min. 1) Porównanie zysków SNR i pojemności dla różnych konfiguracji MIMO.
Wnioski

Technologia Massive MIMO potwierdziła swoją rewolucyjną rolę w zwiększaniu pojemności sieci 5G bez konieczności poszerzania pasma częstotliwości, co stanowi fundamentalną zmianę w paradygmacie planowania sieci. Aktywne macierze antenowe (AAS) z 3D Beamforming umożliwiły precyzyjne kierowanie energią radiową zarówno w płaszczyźnie poziomej, jak i pionowej, co jest kluczowe dla obsługi użytkowników na różnych piętrach budynków. Multi-User MIMO udowodniło możliwość jednoczesnej obsługi wielu terminali w tej samej szczelinie czasowo-częstotliwościowej, dramatycznie zwiększając efektywność widmową. Separacja kątowa użytkowników wykorzystująca zjawisko fizyczne propagacji wielodrogowej stała się podstawą zysków multipleksowania w systemach z wieloma antenami.

Ilustracja do zadania
Ilustracja do zadania 04
05
Standardy bezpieczeństwa w sieciach mobilnych: Od szyfrowania A5/1 do mechanizmów 5G AKA
Podstawa wykładowa

W6 Bezpieczeństwo, szyfrowanie, protokoły uwierzytelniania.

Cel i zakres projektu

Analiza ewolucji mechanizmów ochronnych w sieciach od 2G do 5G. Projekt ma na celu pokazanie, jak systemy mobilne uczyły się na błędach przeszłości (np. ataki IMSI Catcher w 2G). Skup się na opisie procedur uwierzytelniania i uzgadniania kluczy (AKA). Wyjaśnij nowe koncepcje wprowadzone w 5G, takie jak ochrona tożsamości stałej (SUPI/SUCI) i wzmocnione szyfrowanie w sieci rdzeniowej.

Scenariusz opisowy

Przygotuj raport dla oficera cyberbezpieczeństwa w firmie telekomunikacyjnej. Wyjaśnij, dlaczego użytkownicy 5G mogą czuć się bezpieczniej niż użytkownicy starszych technologii. Opisz mechanizm ochrony przed fałszywymi stacjami bazowymi dzięki "Authentication Confirmation". Przedstaw proces kryptograficzny, w którym numer IMSI użytkownika nigdy nie jest przesyłany "otwartym tekstem" przez radio (ukrycie SUPI w SUCI). Omów rolę karty eSIM w bezpiecznym przechowywaniu kluczy.

Wskazówki do wykonania
  1. Historia ataków na algorytmy A5/1 i A5/2 w GSM.
  2. Wprowadzenie wzajemnego uwierzytelniania w sieciach 3G UMTS.
  3. Architektura bezpieczeństwa w LTE – hierarchia kluczy (K, K_ASME, K_eNB).
  4. Model zaufania w 5G – separacja warstwy dostępu od warstwy usług.
  5. Procedura 5G AKA (Authentication and Key Agreement).
  6. Ochrona prywatności: od IMSI do SUPI i SUCI (Public Key Infrastructure).
  7. Bezpieczeństwo interfejsu radiowego (NAS i AS security).
  8. Zabezpieczenie sieci rdzeniowej – rola funkcji SEPP.
  9. Ataki "Diameter redirection" i ich mitygowanie w 5G (HTTP/2).
  10. Kryptografia post-kwantowa w przyszłych sieciach mobilnych.
Wymagane zestawienia i grafiki
Rodzaj elementu Wymagana treść/opis
Diagramy (min. 1) Hierarchia kluczy szyfrujących w sieci LTE/5G.
Tabele (min. 1) Porównanie poziomu bezpieczeństwa (szyfrowanie, integralność, prywatność) dla 2G/3G/4G/5G.
Wnioski

Analiza ewolucji bezpieczeństwa od 2G do 5G potwierdziła, że każda generacja sieci mobilnych wyciągała wnioski z luk poprzedniej, stopniowo wzmacniając ochronę użytkowników. Procedura 5G AKA wraz z hierarchią kluczy szyfrujących (K, K_ASME, K_n NAS) zapewnia solidne fundamenty bezpieczeństwa oparte na wzajemnym uwierzytelnianiu. Mechanizm SUCI chroniący tożsamość stałą użytkownika wyeliminował podstawową podatność starszych sieci na ataki IMSI Catcher. Funkcja SEPP w sieci szkieletowej 5G wprowadziła dodatkową warstwę ochrony między domenami operatorów, znacząco utrudniając ataki typu Diameter redirection.

Ilustracja do zadania
Ilustracja do zadania 05
06
Sieci Internetu Rzeczy (IoT): Analiza techniczna NB-IoT i LTE-M
Podstawa wykładowa

W4 mMTC, NB-IoT, komunikacja maszynowa.

Cel i zakres projektu

Analiza dwóch kluczowych technologii LPWA (Low Power Wide Area) rozwijanych przez 3GPP. Projekt ma wyjaśnić, jak sieci mobilne zostały przystosowane do obsługi milionów urządzeń o niskiej przepustowości. Porównaj Narrowband-IoT (NB-IoT) oraz LTE-M pod kątem zasięgu, poboru energii, mobilności i wsparcia dla usług głosowych. Wyjaśnij mechanizmy oszczędzania energii eDRX i PSM.

Scenariusz opisowy

Wyobraź sobie, że doradzasz miastu przy wdrażaniu systemu inteligentnych liczników wody i czujników w miejscach parkingowych. Wyjaśnij, dlaczego zwykłe LTE nie nadaje się do tych urządzeń (koszt, bateria, zasięg w piwnicach). Porównaj zalety NB-IoT w przypadku statycznych czujników głęboko pod ziemią oraz LTE-M dla urządzeń wymagających śledzenia w ruchu lub prostej komunikacji głosowej. Przedstaw wyliczenia czasu pracy na baterii przy różnych profilach komunikacyjnych.

Wskazówki do wykonania
  1. Czym jest Internet Rzeczy i dlaczego potrzebuje własnych standardów mobilnych?
  2. Architektura NB-IoT – wykorzystanie wolnych zasobów (In-band, Guard-band).
  3. Charakterystyka fizyczna NB-IoT: pasmo 180 kHz i modulacje.
  4. LTE-M (eMTC) – ewolucja LTE dla maszyn o średniej przepustowości.
  5. Budżet łącza (Link Budget) i techniki poprawy zasięgu (MCL).
  6. Mechanizmy oszczędzania energii: PSM (Power Saving Mode) i eDRX.
  7. Koszt modułów i wdrożenie na istniejącej infrastrukturze LTE.
  8. Bezpieczeństwo urządzeń IoT w sieciach komórkowych.
  9. Scenariusze zastosowań: Smart City, Smart Agriculture, Asset Tracking.
  10. Przyszłość IoT w sieciach 5G (scenariusz mMTC).
Wymagane zestawienia i grafiki
Rodzaj elementu Wymagana treść/opis
Tabele (min. 1) Porównanie kluczowych parametrów NB-IoT vs LTE-M vs LoRaWAN.
Ilustracje (min. 1) Schemat działania trybów oszczędzania energii PSM i eDRX w czasie.
Wnioski

Technologie NB-IoT i LTE-M potwierdziły skuteczność strategii 3GPP w adaptacji istniejącej infrastruktury komórkowej do specyficznych wymagań Internetu Rzeczy, oferując alternatywę dla dedykowanych sieci LPWA. Mechanizmy PSM i eDRX okazały się fundamentalne dla osiągnięcia wieloletniego czasu pracy urządzeń na baterii, co jest krytyczne dla masowego wdrażania czujników. Wyższy budżet łącza (MCL) NB-IoT umożliwia penetrację sygnału w głębokie piwnice i miejsca, gdzie tradycyjne LTE nie dociera. Współistnienie NB-IoT i LTE-M w ekosystemie 5G zapewnia elastyczność wyboru optymalnej technologii dla różnych scenariuszy zastosowań.

Ilustracja do zadania
Ilustracja do zadania 06
07
Architektura stacji bazowych: Rozdział BBU/RRU i przejście do Open RAN
Podstawa wykładowa

W1 W3 W5 Budowa stacji, wirtualizacja sieci radiowej.

Cel i zakres projektu

Analiza fizycznej i logicznej ewolucji stacji bazowej (BTS/eNB/gNB). Projekt ma wyjaśnić transformację od monolitycznych szaf telekomunikacyjnych do systemów rozproszonych i wirtualizowanych. Opisz architekturę D-RAN (Distributed), C-RAN (Centralized) oraz najnowszy trend Open RAN. Wyjaśnij zadania jednostek BBU (Baseband Unit) i RRU/RRH (Remote Radio Unit) oraz sposoby ich łączenia (interfejsy CPRI/eCPRI).

Scenariusz opisowy

Przygotuj prezentację techniczną dla zarządu operatora o oszczędnościach operacyjnych płynących z nowej architektury sieci. Wyjaśnij, dlaczego korzystniej jest przenieść "inteligencję" stacji (BBU) do centralnej serwerowni, pozostawiając na masztach tylko głowice radiowe. Opisz rewolucję Open RAN – możliwość łączenia sprzętu różnych producentów dzięki otwartym interfejsom. Przedstaw wyzwania związane z wymaganym opóźnieniem i przepustowością sieci dosyłowej (fronthaul).

Wskazówki do wykonania
  1. Klasyczna budowa stacji bazowej 2G/3G.
  2. Koncepcja rozdziału RRU i BBU w sieciach LTE.
  3. Interfejs CPRI – wymagania transmisyjne i ograniczenia zasięgowe.
  4. Centralized RAN (C-RAN) – oszczędności powierzchni i energii.
  5. Nowy podział funkcji w 5G: CU, DU i RU (Functional Splits).
  6. Interfejs eCPRI i przejście na transport Ethernetowy.
  7. Idea Open RAN (O-RAN Alliance) – interoperacyjność.
  8. Wirtualizacja funkcji radiowych (vRAN).
  9. Front-haul, Mid-haul i Back-haul – nowa topologia sieci transportowej.
  10. Wpływ architektury na wydajność (koordynacja interferencji).
Wymagane zestawienia i grafiki
Rodzaj elementu Wymagana treść/opis
Schematy (min. 1) Porównanie topologii D-RAN vs C-RAN vs vRAN.
Tabele (min. 1) Zestawienie interfejsów (CPRI vs eCPRI) i ich wymagań przepustowościowych.
Wnioski

Ewolucja architektury stacji bazowych od monolitycznych systemów D-RAN przez centralizację C-RAN do w pełni wirtualizowanego vRAN potwierdziła kierunek transformacji sieci radiowych w kierunku chmury. Interfejs eCPRI zastępujący CPRI znacząco zmniejszył wymagania przepustowościowe i opóźnienia transportu fronthaul, umożliwiając wdrożenie architektury rozproszonej na większą skalę. Nowy podział funkcji CU/DU/RU w 5G zapewnia optymalny balans między opóźnieniem, przepustowością a kosztami wdrożenia. Standardy O-RAN Alliance otwierają rynek sieci radiowych na interoperacyjność między vendorami, co może radykalnie zmienić dynamikę konkurencyjną sektora.

Ilustracja do zadania
Ilustracja do zadania 07
08
Zastosowania technologii MEC (Edge Computing) w redukcji opóźnień sieci 5G
Podstawa wykładowa

W5 uRLLC, 5G Core, Edge Computing.

Cel i zakres projektu

Analiza technologii Multi-access Edge Computing (MEC) i jej roli w realizacji scenariusza ultra-niskich opóźnień (uRLLC). Projekt ma wyjaśnić paradoks "prędkości światła" – nawet najszybsze 5G nie pomoże, jeśli dane muszą wędrować do odległego centrum danych. Opisz architekturę MEC, która przesuwa moc obliczeniową blisko stacji bazowej. Przeanalizuj wpływ MEC na usługi takie jak gry w chmurze, autonomiczny transport i AR/VR.

Scenariusz opisowy

Napisz studium przypadku pt. "MEC jako mózg autonomicznego fabryki". Wyjaśnij, jak roboty na linii produkcyjnej mogą być sterowane bezprzewodowo, o ile serwer decyzyjny znajduje się w obrębie hali fabrycznej (on-premise edge). Opisz, jak MEC integruje się z płaszczyzną użytkownika sieci 5G (węzeł UPF). Przedstaw korzyści płynące z lokalnego przetwarzania danych wideo z monitoringu miejskiego, co oszczędza pasmo w sieci rdzeniowej.

Wskazówki do wykonania
  1. Dlaczego chmura centralna to za mało dla 5G?
  2. Definicja i fundamenty standardu ETSI MEC.
  3. Integracja MEC z siecią rdzeniową 5GC: rola węzła UPF.
  4. Lokalne odgałęzienie ruchu (Local Breakout) – jak to działa?
  5. Wirtualizacja na brzegu sieci (funkcje VNF i CNF).
  6. Zalety MEC: niskie opóźnienie (RTT), oszczędność pasma, prywatność.
  7. Zastosowania w gamingu (Cloud Gaming) i medycynie (telechirurgia).
  8. Wsparcie dla V2X (Vehicle-to-Everything) – bezpieczeństwo na drodze.
  9. Model biznesowy: MEC u operatora vs MEC u klienta (Private 5G).
  10. Wyzwania związane z bezpieczeństwem rozproszonych danych.
Wymagane zestawienia i grafiki
Rodzaj elementu Wymagana treść/opis
Schematy (min. 1) Droga danych (User Plane) z MEC i bez MEC (porównanie opóźnień).
Tabele (min. 1) Zestawienie opóźnień (Latency) dla różnych typów usług 5G.
Wnioski

Technologia MEC potwierdziła swoją niezbędność w realizacji scenariusza uRLLC, przezwyciężając fizyczne ograniczenia prędkości światła poprzez lokalizację przetwarzania w bezpośrednim sąsiedztwie stacji bazowej. Integracja MEC z węzłem UPF poprzez mechanizm Local Breakout okazała się efektywnym sposobem eliminacji niepotrzebnego ruchu przez sieć rdzeniową, redukując zarówno opóźnienia, jak i obciążenie Backhaulu. Zastosowania w gamingu, autonomicznej motoryzacji i telemedycynie potwierdzają, że Edge Computing jest krytycznym elementem ekosystemu 5G. Model biznesowy MEC u operatora i MEC Private 5G oferuje elastyczność wdrożenia dostosowaną do różnych potrzeb klientów.

Ilustracja do zadania
Ilustracja do zadania 08
09
Standard Wi-Fi 6/6E jako dopełnienie sieci 5G w środowiskach o dużej gęstości
Podstawa wykładowa

W5 Sieci radiowe, standardy IEEE 802.11 ax, współpraca technologii.

Cel i zakres projektu

Porównanie technologii Wi-Fi 6 (802.11ax) z siecią 5G w kontekście obsługi gęstych środowisk (stadiony, lotniska). Projekt ma na celu wyjaśnienie, jak Wi-Fi 6 przejęło mechanizmy znane z LTE/5G (np. OFDMA, MU-MIMO), stając się technologią o klasie operatorskiej. Przeanalizuj znaczenie nowego pasma 6 GHz wprowadzonego w Wi-Fi 6E. Wyjaśnij, jak obie technologie mogą współistnieć dzięki mechanizmom offloadingu ruchu.

Scenariusz opisowy

Przygotuj artykuł dla administratora IT dużej uczelni. Wyjaśnij, dlaczego wymiana starych punktów dostępowych na Wi-Fi 6 radykalnie poprawi komfort pracy studentów w zagęszczonych aulach. Porównaj dostęp "rywalizacyjny" (stare Wi-Fi) z "planowanym" (OFDMA w Wi-Fi 6/5G). Opisz, czy student korzystający z 5G na telefonie jest zagrożeniem dla pasma Wi-Fi i jak sieć uczelniana może automatycznie przełączać urządzenia na najszybsze aktualnie dostępne medium.

Wskazówki do wykonania
  1. Ewolucja standardów IEEE 802.11 – od prędkości do pojemności.
  2. Kluczowe innowacje Wi-Fi 6: OFDMA, MU-MIMO, BSS Coloring.
  3. Wi-Fi 6E – otwarcie pasma 6 GHz jako ratunek dla zatłoczonego widma.
  4. Podobieństwa technologiczne między 802.11ax a 5G NR.
  5. Standard Passpoint i płynne przełączanie między 5G a Wi-Fi.
  6. Bezpieczeństwo: Standard WPA3 w Wi-Fi 6.
  7. Target Wake Time (TWT) – oszczędzanie energii w IoT.
  8. Prywatne 5G (Private Networks) vs Korporacyjne Wi-Fi 6.
  9. Analiza wydajności w scenariuszach wysokiej gęstości (High Density).
  10. Podsumowanie: Dlaczego potrzebujemy obu technologii?
Wymagane zestawienia i grafiki
Rodzaj elementu Wymagana treść/opis
Tabele (min. 1) Dokładne porównanie Wi-Fi 5, Wi-Fi 6 i 5G (pasmo, modulacja, max prędkość).
Ilustracje (min. 1) Zasada działania podziału pasma OFDMA w Wi-Fi 6 (Resource Units).
Wnioski

Standard Wi-Fi 6 potwierdził swoją pozycję technologii o klasie operatorskiej, przejmując kluczowe mechanizmy z LTE i 5G, takie jak OFDMA i MU-MIMO, które wcześniej były domeną sieci komórkowych. Otwarcie pasma 6 GHz w Wi-Fi 6E rozwiązało fundamentalny problem zatłoczenia widma w tradycyjnych pasmach ISM, oferując dostęp do szerokich kanałów bez zakłóceń. Mechanizm BSS Coloring zwiększył efektywność w gęstych środowiskach poprzez redukcję nieuzasadnionych wycofań (deferrals). Współistnienie Wi-Fi 6 i 5G poprzez offloading ruchu tworzy synergiczny model obsługi użytkowników w środowiskach o najwyższej gęstości, gdzie żadna z technologii samodzielnie nie byłaby wystarczająca.

Ilustracja do zadania
Ilustracja do zadania 09
10
Zasady propagacji i planowanie sieci w pasmach C-Band oraz mmWave
Podstawa wykładowa

W4 Propagacja fal, pasma RF, budżet łącza.

Cel i zakres projektu

Analiza fizycznych wyzwań związanych z wykorzystaniem wysokich częstotliwości w sieciach 4G i 5G. Projekt ma na celu wyjaśnienie zjawisk takich jak tłumienie swobodnej przestrzeni, dyfrakcja i odbicia dla pasm 3.5 GHz (C-Band) oraz 26/28 GHz (mmWave). Przeanalizuj, jak zmienia się planowanie rozmieszczenia stacji bazowych przy przejściu z niskich pasm zasięgowych na wysokie pasma pojemnościowe.

Scenariusz opisowy

Przygotuj symulację (opracowanie) planowania sieci dla centrum nowoczesnej metropolii. Wyjaśnij, dlaczego pasmo 700 MHz pozwala pokryć całe miasto kilkoma masztami, ale nie zapewnia szybkiego Internetu, podczas gdy pasmo mmWave wymaga anten na każdej latarni. Opisz zjawisko "blokowania" sygnału przez ludzkie ciało, drzewa i nowoczesne szyby w budynkach. Przedstaw koncepcję Small Cells jako jedynego sposobu na wdrożenie efektywnego 5G w gęstej zabudowie.

Wskazówki do wykonania
  1. Zależność zasięgu od częstotliwości (wzór Friis’a).
  2. Charakterystyka pasm niskich (L-band), średnich (C-band) i wysokich (mmWave).
  3. Wpływ warunków atmosferycznych (deszcz, wilgotność) na pasma milimetrowe.
  4. Przeszkody terenowe: budynki, roślinność, szkło atermiczne.
  5. Koncepcja Line-of-Sight (LOS) i Non-Line-of-Sight (NLOS).
  6. Wykorzystanie odbić sygnału w środowisku miejskim dla 5G.
  7. Modele propagacyjne: od Okumura-Hata do 3GPP TR 38.901.
  8. Planowanie stacji Macro vs Small Cells.
  9. Pojęcie link budżetu i dobór mocy nadawania.
  10. Integracja sieci w architekturze Heterogeneous Networks (HetNet).
Wymagane zestawienia i grafiki
Rodzaj elementu Wymagana treść/opis
Ilustracje (min. 1) Graficzne porównanie zasięgu (promień komórki) dla pasm 800 MHz, 3.5 GHz i 26 GHz.
Tabele (min. 1) Zestawienie współczynników tłumienia dla różnych materiałów budowlanych w pasmach 5G.
Wnioski

Analiza propagacji fal elektromagnetycznych w pasmach C-Band i mmWave potwierdziła fundamentalną zależność zasięgu od częstotliwości opisaną wzorem Friisa, wymuszającą diametralnie różne strategie planowania dla poszczególnych pasm. Współczynniki tłumienia materiałów budowlanych okazały się krytycznym parametrem dla poprawnego modelowania zasięgu w środowiskach miejskich, gdzie obecność szyb, budynków i roślinności znacząco wpływa na bilans energetyczny łącza. Architektura Heterogeneous Networks (HetNet) integrująca makrokomórki i Small Cells stanowi jedyną skuteczną metodę zapewnienia ciągłego pokrycia przy jednoczesnym zachowaniu wysokich przepustowości. Modele propagacyjne 3GPP TR 38.901 zapewniają wiarygodne narzędzia do planowania sieci 5G w różnych scenariuszach wdrożeniowych.

Ilustracja do zadania
Ilustracja do zadania 10